Ўзбекистондаги чанга қарши “тирик” кийимлар

Сўнгги йилларда Ўзбекистондаги ҳаво сифати ва чанг масаласи сезиляпти. Айрим фаслларда ҳаводаги майда заррачалар кўпайиши кундалик ҳаётда ҳам ноқулайлик келтирмоқда. Шу фонда жаҳон текстил саноатида қизиқ бир йўналиш пайдо бўлди: фотосинтез қиладиган био-кийимлар.

Ғоя оддий: кўйлак матосининг устида микроскопик сув ўтлари бўлади. Улар дарахт каби CO₂ ни ютиб, ўрнига кислород чиқаради. Бу технологияни Лондондаги Post Carbon Lab ишлаяпти. Халқаро тренд агентлиги WGSN 2026–2028 йилларда мазкур технология премиум streetwear сегментида кўриниши мумкинлигини қайд этган.

Иккинчи жиҳат — чанг. MIT Media Lab тажрибаларида био-матоларда статик электр тўпланмайди, шу сабаб чанг матога ёпишмайди, балки сирпаниб кетади. Чанг ва тўзон бўладиган ҳудудлар учун жуда амалий.

Парвариши ҳам бошқача: кимёвий кукун билан ювиш эмас — сув сепиш ва қуёш нури етади. Сув ўтлари органик кирларни “озиқ” сифатида парчалаб, матони “ўзи янгилайди”.

Технология асосан қуйидаги сегментларда кўрилиши кутилмоқда:

• Premium streetwear — Премиум тоифадаги кўча модаси (ёки юқори сифатли кўча услубидаги кийимлар).

• Technical uniform — Техник униформа (махсус вазифалар ёки экстремал шароитлар учун функционал кийимлар).

• Eco-friendly apparel — Экологик тоза кийим-кечак (табиатга зарар етказмайдиган материаллардан тайёрланган кийимлар).

• Smart textile — Ақлли тўқимачилик (юқори технологияли ёки электрон компонентларга эга смарт-матолар).

Мода 2026 йилда фақат эстетика эмас — соғлиқ + экология + технология комбинациясига ўтяпти. “Суғориладиган кўйлак” концепти лабораториядан бозорга чиқиш босқичида.